ΤΟ ΚΕΛΙ ΤΟΥ ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ

Ένα εκ των πλέον γνωστών και ιστορικών κελιών της Καψάλας είναι το κελί της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, το αποκαλούμενο "Άξιον Εστί". Η ιστορία του ανάγεται στον 10ο αιώνα, ενώ το έτος 980 μ.Χ. συνέβη εκεί ένα από τα θαυμαστότερα γεγονότα της αγιορειτικής παραδόσεως.

Κατά μία νύκτα Σαββάτου, ο γέροντας του κελιού μετέβη στο Πρωτάτο για την καθιερωμένη αγρυπνία, ενώ ο υποτακτικός παρέμεινε στο κελί, συνεχίζοντας μόνος του την ακολουθία. Κατά τη διάρκεια της νύκτας, παρουσιάστηκε ενώπιόν του άγνωστος μοναχός, ο οποίος συμμετείχε διακριτικά στην αγρυπνία.

Όταν έφθασε η ώρα να ψαλεί ο ύμνος "Την Τιμιωτέραν", ο άγνωστος άρχισε να ψάλλει έναν άγνωστο έως τότε ύμνο, με αρχή τις λέξεις: "Άξιον εστίν ως αληθώς...". Η μελωδία και η φωνή του ήσαν αγγελικές. Κατόπιν παράκλησης του υποτακτικού, ο επισκέπτης χάραξε τα λόγια σε λίθινη πλάκα με το δάκτυλό του, και αμέσως μετά εξαφανίσθηκε.

Ο άγνωστος ήταν ο Αρχάγγελος Γαβριήλ, ο δε υποτακτικός, αργότερα αναγνωρισθείς άγιος, φέρει έκτοτε και το όνομα Γαβριήλ. Έκτοτε, ο ύμνος "Άξιον Εστί" καθιερώθηκε να ψάλλεται στη Θεία Λειτουργία αμέσως μετά τον καθαγιασμό των Τιμίων Δώρων. Το κελί τιμάται ως "Άξιον Εστί", και η τοποθεσία αποκαλείται "Λάκκος του άδειν" (του ψάλλειν).