ΠΑΝΤΟΚΡΑΤΟΡΟΣ

Η μοναχική ζωή είναι δομημένη πάνω στις υποθήκες κτιτόρων και αγίων μοναχών που με τη ζωή τους και τις διδαχές τους αποτελούν οδοδείκτες για την ασφαλή και απλανή πορεία των μοναχών σε κάθε τόπο και εποχή. Αυτοί οι κανόνες ρυθμίζουν τις λεπτομέρειες της λατρευτικής ζωής αλλά και την απλή καθημερινότητα και είναι αυτό που στην εκκλησιαστική γλώσσα ονομάζουμε τυπικό. Η ιστορία του ξεκινά απ’ τα πρώτα βήματα του μοναχισμού, αποκρυσταλώνεται στην μονή του Αγίου Σάββα και στο Άγιο Όρος μεταλαμπεδεύεται μέσω του Αγίου Αθανασίου του Αθωνίτου, κτίτορος του πρώτου αγιορείτικου κοινοβίου και με ευλάβεια παραδίδεται από γενιά σε γενιά. Δεν είναι ένας συντηριτισμός ούτε μια καθηκοντολογία γιατί το βαθύτερο νόημα και ο σκοπός του τυπικού είναι να οδηγήσει τον μοναχό στην εν Χριστώ ελευθερία και αγάπη.

Πέρα απ’ την λατρευτική ζωή που καταλαμβάνει κεντρικό κομμάτι στην μοναστηριακή ζωή, ο μοναχός έχει να αντιμετωπίσει και τις υλικές ανάγκες της καθημερινότητας. Αυτό είναι η διακονία, το διακόνημα όπως λέμε του μοναχού που και εδώ όμως πάλι προβάλλεται ο ευαγγελικός λόγος σαν πρότυπο ζωής «ο θέλων πρώτος είναι εν υμίν έστω πάντων διάκονος.» Οι καθημερινές εργασίες γίνονται ευκαιρίες θυσίας, αγάπης προσφοράς, προθυμίας.

Η μοναχική ζωή, όταν βιώνεται ορθά ομοιάζει με δένδρο που φυτεύεται και ποτιζόμενο με υπομονή μεγαλώνει και στον καιρό του καρπίζει. Ένας απ’ τους καρπούς αυτούς του κύκλου των αρετών είναι και η αδιάλειπτη προσευχή. Είναι η μόνιμη και σταθερή αγαπητική προσήλωση του ανθρώπινου νου στο Θείο. Συνήθως είναι το επιστάγασμα μακροχρόνιου και υπομονετικού μοναχικού αγώνα που για να είναι απλανής πρέπει να έχει σαν βάση του απαραίτητα την ταπείνωση ,την συντετριμμένη καρδία .Είναι πολύτιμη Θεική δωρεά και γι’ αυτό ο μοναχός που την αξιούται φωτίζεται, χαριτώνεται ,αγιάζεται. Ιδιαίτερα ο αγιορείτικος μοναχισμός καυχάται για την ανάδειξη μεγάλων μοναστικών μορφών που έφτασαν σε μεγάλα ύψη θεωρίας και προσευχής.

Η μοναχική ζωή, ενώ φαινομενικά είναι μια κίνηση φυγής εκ του κόσμου κρύβει πάντα μέσα της την συνάντησή της με αυτόν. Απ’ τα πρώτα ακόμα βήματα του μοναχισμού στην Αίγυπτο και την Παλαιστίνη εκτός απ’ τους αυστηρούς αναχωρητές, συναντούμε και τους φιλόξενους αββάδες αλλά και τις Λαύρες και τα κοινόβια που συχνά συντρέχουν στις πνευματικές αλλά και υλικές δυστυχίες των απλών ανθρώπων.Σ το Άγιον Όρος διαμορφώθηκε μια ολόκληρη κουλτούρα συνδρομής στον ανθρώπινο πόνο μέσω των ζητειών και των περίφημων «απανταχουσών». Είναι ένα φαινόμενο για τους πολλούς παράδοξο, όμως πλήρως κατανοητό για τους πνευματικούς ανθρώπους .Όσο ο μοναχός αγιαζώμενος πλησιάζει τον Θεό, τόσο βρίσκει μέσα του την αγάπη και την συντριβή για τον πανανθρώπινο πόνο.

Πέρα απ’ τη δεδομένη προσευχή υπέρ του σύμπαντος κόσμου όλοι γεύονται την έμπρακτη αγάπη, στο φαγητό, την φιλοξενία, την προσωπική με του μοναχούς επαφή. Είναι δεδομένο πως με τη χάρη του Θεού και την επιστασία της Εφόρου του Αγίου Όρους - Κυρίας Θεοτόκου, ο πειρασμός της εκκοσμικεύσεως που οι σύγχρονες συνθήκες δημιουργούν θα νικηθεί και ο αγιορείτης μοναχός θα συνεχίσει να δίδει την μαρτυρίας αγάπης προς τον Θεό και τον συνάνθρωπο.