Η ΑΣΚΗΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΚΑΨΑΛΑΣ

Η Καψάλα, η οποία υπάγεται κατά κύριο λόγο στην Ιερά Μονή Παντοκράτορος, αποτελεί τη δεύτερη σημαντικότερη ερημική περιοχή του Άθωνα μετά την ευρύτερη έρημο του ομώνυμου όρους. Παλαιότερα αποκαλείτο «Σκήτη του Παντοκράτορος» και εκτείνεται σε μεγάλη γεωγραφική έκταση, με ελάχιστη πληθυσμιακή παρουσία.

Η περιοχή ξεκινά από τις παραθαλάσσιες εκτάσεις μεταξύ των Μονών Παντοκράτορος και Σταυρονικήτα, και φθάνει έως τον κεντρικό αγιορειτικό δρόμο που συνδέει τις Καρυές με τη Μονή Βατοπαιδίου. Εντός της ερήμου αυτής εντοπίζονται πλέον των 50 κελιών, άλλα εν λειτουργία και άλλα ερειπωμένα, με ή χωρίς ναό. Αρκετά εξ αυτών χρήζουν ανακαινίσεως.

Ο Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης συνήθιζε να επισκέπτεται κελλιά της Καψάλας και για κάποια χρονικά διαστήματα διέμενε στο κελί του Τιμίου Σταυρού, που υπάγεται διοικητικά στη Μονή Σταυρονικήτα.

Η περιοχή αυτή έχει αναδείξει πληθώρα οσίων μορφών, οι οποίοι και λογίζονται ως Παντοκρατορινοί Άγιοι. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν: ο Άγιος Γεράσιμος Κεφαλληνίας, ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης και ο Άγιος Θεόφιλος ο Μυροβλήτης.

Σημαντικά κελλιά της Καψάλας είναι το "Άξιον Εστί", το κελί του Αγίου Βασιλείου, το κελί του Αγίου Γεωργίου του Φανερωμένου και άλλα. Σήμερα, περί τους 50 εξαρτηματικούς μοναχούς, κυρίως Έλληνες και Ρουμάνοι, ασκούνται σε διάφορα σημεία της ερήμου αυτής.

Η πρόσβαση στην Καψάλα είναι δυνατή μέσω μονοπατιού που ξεκινά όπισθεν της Σκήτης του Αγίου Ανδρέα στις Καρυές, ενώ υπάρχουν και εναλλακτικές διαδρομές, ανάλογα με τον προορισμό του επισκέπτη.