Λειτουργια και προσευχη
Το κέντρο της Χριστιανικής λατρείας αποτελεί η Θεία Λειτουργία, η αναίμακτη θυσία του Θεανθρώπου. Με την μετάληψη των Αχράντων Μυστηρίων ο πιστός «ζωοῦται καί θεοῦται» κατά τον Άγιο Συμεών τον Νέο Θεολόγο, δηλαδή ζωοποιείται και θεώνεται, εκπληρώνοντας την εντολή του Κυρίου μας Ιησού Χριστού «Ὁ τρώγων μου τὴν σάρκα καὶ πίνων μου τὸ αἷμα ἐν ἐμοί μένει κἀγώ ἐν αὐτῷ». Με αυτόν τον τρόπο ο άνθρωπος κοινωνεί τον Θεό και δια της χάριτος του Αγίου Πνεύματος που λαμβάνει καθαρίζεται από τις αμαρτίες και τα πάθη του, εξαγιάζεται και πορεύεται προς την εκπλήρωση του σκοπού της δημιουργίας του από τον Θεό, που είναι να θεωθεί και να γίνει κατά χάριν Θεός, να μετέχει της χάριτός Του και των Θείων δωρεών του αιωνίως. Για αυτό και η ορθόδοξη θεολογία ορίζει τον άνθρωπο ως «ζώον θεούμενον». Ολόκληρη η επίγεια ζωή του ανθρώπου έχει ως κύριο σκοπό την θέωσή του, την ένωσή του με τον Θεό. Αυτό γίνεται είτε μέσα από το μυστήριο του γάμου είτε με την αφιέρωσή του στον Θεό δια μέσου του μοναχικού σχήματος. Έτσι λοιπόν καθώς η Θεία Λειτουργία αποτελεί το κέντρο της Χριστιανικής λατρείας και του καθαγιασμού του ανθρώπου οι παλαιοί αγιορείτες πατέρες όρισαν να τελείται καθημερινά στις αγιορείτικες μονές το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας και να αποτελεί τον βασικό κορμό της κοινοβιακής ζωής και προσευχής. Η συμμετοχή των μοναχών στην καθημερινή Θεία Λειτουργία αποτελεί το θεμέλιο λίθο κάθε ορθόδοξης κοινοβιακής αδελφότητας. Πέραν της Θείας λειτουργίας στις Ιερές Μονές του Αγίου Όρους τελούνται και οι υπόλοιπες ακολουθίες που ορίζει το Τυπικό του Αγίου Σάββα και που ακολουθείται με μικρές διαφοροποιήσεις από όλες τις μονές του Αγίου Όρους. Αυτές είναι το Μεσονυκτικόν, ο Όρθρος, οι τέσσερις ακολουθίες των Ωρών(1η,3η,6η και 9η), η Θεία Λειτουργία, η Παράκλησις, ο Εσπερινός και το Απόδειπνο. Μέχρι και τα τέλη του 19ου αιώνως οι ακολουθίες αυτές χωριζόντουσαν σε επτά ξεχωριστές συνάξεις με το τάλαντο να καλεί τους μοναχούς στην ναό κάθε τρεις ώρες κατά το ψαλμικόν «΄Ἑπτάκις τῆς ἡμέρας ἤνεσά σε». Η αύξηση όμως των εργασιών των μοναχών και οι πολλές αλλαγές στην καθημερινή ζωή λόγο των ιστορικών περιστάσεων οδήγησαν στην συγχώνευση των επτά συνάξεων σε 4. Στην πρώτη πρωινή σύναξη τελούνται οι ακολουθίες του Μεσονυκτικού, του Όρθρου, των τριών πρώτων ωρών και η Θεία Λειτουργία. Μετά από διακοπή μερικών ωρών τελείται η Παράκλησης προς την Θεοτόκο ή προς τον προστάτη Άγιο της μονής και ακολουθεί η πρωινή τράπεζα όπου όλοι οι μοναχοί και οι λαϊκοί επισκέπτες της μονής γευματίζουν μαζί ότι έχει ετοιμαστεί από τους εντεταλμένους στο μαγειρείο αδελφούς. Το απόγευμα τελείται σε μία σύναξη η ακολουθία της ενάτης ώρας και ο Εσπερινός. Ακολουθεί απογευματινή τράπεζα και στην συνέχεια τελείται το απόδειπνο, η τελευταία ακολουθία της ημέρας.
Η ημέρα του μοναχού ξεκινάει με την προσωπική προσευχή, τον λεγόμενο στην μοναχική γλώσσα «κανόνα», που τελείται από τον κάθε μοναχό στο κελί του μία ώρα πριν την πρωινή ακολουθία. Εκεί ο μοναχός προσεύχεται στον Θεό μόνος προς μόνον τηρώντας τα λόγια του Κυρίου «Συ δε όταν προσεύχη, είσελθε εις το ταμιείον σου, και κλείσας την θύραν σου πρόσευξαι τω πατρί σου τω εν τω κρυπτώ». Η προσωπική προσευχή του μοναχού προς τον Θεό είναι ο δεύτερος βασικός πυλώνας της ζωής του μοναχού. Εκεί ο μοναχός προσεύχεται ελεύθερα και εξομολογείται με ταπείνωση στον Θεό τις αγωνίες του, τα πάθη του, τις πτώσεις του, ζητεί από τον Θεό την βοήθειά του για να συνεχίσει τον πνευματικό του αγώνα , να απαλλαγεί των παθών του, να δεχτεί στην καρδιά του το Άγιο Πνεύμα ώστε να εξαγιαστεί και να αξιωθεί της Χάριτός Του. Ωστόσο ο μοναχός δεν προσεύχεται ποτέ μόνο για τον εαυτό του αλλά μέρος του κανόνα κάθε μοναχού αποτελεί και η προσευχή για την Εκκλησία, τους έχοντας ανάγκη και την σωτηρία όλου του Κόσμου.
Πολλοί νομίζουν πως ο αγιασμός ενός μοναχού δεν είναι κάτι που βοηθά την Εκκλησία ή τον κόσμο και ότι είναι κάτι καθαρά προσωπικό. Όμως αυτό είναι λάθος. Ο εξαγιασμένος άνθρωπος αν και αξιώθηκε της αγιότητος με πολύ προσωπικό αγώνα και θυσίες ακτινοβολεί την χάρη του Αγίου Πνεύματος σε όλο τον κόσμο και η Χάρις που εκχέεται από έναν Άγιο ζωοποιεί και ανακαινίζει ολόκληρη την κτίση μυστηριακά ακόμα και αν αυτό δεν γίνεται από τους πολλούς αντιληπτό. Οι Πατέρες της Εκκλησίας παρομοιάζουν τον Άγιο άνθρωπο με ολοκάθαρο καθρέπτη που αντανακλά το άκτιστον φως του Θεού και φωτίζει ολόκληρο τον κόσμο. «Αγίω Πνεύματι, πάσα η κτίσις καινουργείται, παλινδρομούσα εις τό πρώτον,», ψάλει η εκκλησία μας, και αυτό ερμηνεύεται «δια του Αγίου Πνεύματος ολόκληρη η Κτίση ξαναγίνεται καινούρια και επιστρέφει στην αρχική της μορφή, (όπως την δημιούργησε ο Θεός, πριν συμπαρασυρθεί από την πτώση του ανθρώπου δια της παρακοής του προς τον Θεό).» Πολλές φορές εμείς οι μοναχοί ακούμε πολλούς προσκυνητές να λένε ότι αισθάνονται ανανεωμένοι και χαρούμενοι όταν επισκέπτονται το Άγιον Όρος και νομίζουν πολλοί εξ αυτών ότι αυτό οφείλεται στην ησυχία και στην φυσική ομορφιά του Άθωνος. Η αλήθεια όμως είναι ότι αυτή η αίσθησης προέρχεται από την Χάρη του Αγίου Πνεύματος που αναβλύζει άφθονη από τα Άγια λείψανα των Αγίων, από την καθημερινή τέλεση των Αχράντων Μυστηρίων, από των καθημερινό αγώνα και την προσευχή των ζώντων αγωνιζομένων αδελφών ,από τα κοιμητήρια και τα οστεοφυλάκια των κεκοιμημένων αγίων μοναχών που με τον οσιακό βίο τους εξαγίασαν και καθαγίασαν ολόκληρη την κτίση γύρω τους και μετέτρεψαν την χερσόνησο του Άθωνος εις Άγιον Όρος.
Δια των πρεσβειών τους ας αξιώσει και όλους μας ο Θεός της Επουρανίου του Βασιλείας.