ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Η Μονή του Παντοκράτορος, μία από τις είκοσι Μονές του Αγίου Όρους, βρίσκεται στην βορειοανατολική πλευρά της χερσονήσου του Άθωνος, επάνω σε ένα μεγάλο βράχο. Ο ορίζοντάς της είναι ευρύτατος και η τρικυμισμένη θάλασσα που κτυπά στις βάσεις της προσφέρει ένα άγριο και απολαυστικό θέαμα.

Η Μονή ιδρύθηκε λίγο μετά τα μέσα του 14ου αιώνα από τον μεγάλο στρατοπεδάρχη Αλέξιο και τον αδελφό του Ιωάννη, τον μεγάλο πριμικήριο, τον μετέπειτα μοναχό Ιωαννίκιο. Στην Μονή σώζεται η διαθήκη του ενώ μέσα στον ναό βρίσκεται ο τάφος τους. Σύμφωνα με την παράδοση αλλά και αρχαιολογικές ενδείξεις η Μονή ιδρύθηκε από τους κτήτορές της σε προϋπάρχον μοναστικό συγκρότημα. Οι κτήτορες φρόντισαν να προικίσουν την Μονή με μετόχια στην κεντρική Μακεδονία, Θάσο και Λήμνο, εξασφαλίζοντας τα μέσα για την επιβίωσή της στους αιώνες που ακολούθησαν. Παραλλήλως στις περιοχές αυτές διατηρήθηκαν χριστιανικοί πληθυσμοί, λόγω και του προνομιακού καθεστώτος των Αγιορειτικών Μονών.

Το καθολικό της Μονής είναι αφιερωμένο στην Μεταμόρφωση του Σωτήρος Χριστού. Η Μεταμόρφωση αποκαλύπτει την θεότητα του Χριστού, τις άκτιστες ενέργειες του Θεού, τον σκοπό της μοναχικής ζωής. Για τον λόγο αυτό και δεν είναι τυχαία η σύνδεση της Μονής Παντοκράτορος με τον Άγιο Γρηγόριο Παλαμά, τον θεολόγο του ακτίστου φωτός, ο οποίος κατά την εποχή της ιδρύσεώς της ήταν αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης.

Στην Μονή λειτούργησε για περισσότερο από 300 χρόνια αντιγραφικό εργαστήριο χειρογράφων κωδίκων. Στην βιβλιοθήκη και το σκευοφυλάκιο φυλάσσονται πολύτιμοι κώδικες, εικόνες και κειμήλια σε μια αδιάσπαστη συνέχεια, από τον 9ο αιώνα μέχρι σήμερα.

Η Παναγία Γερόντισσα αποτελεί την εφέστια θαυματουργή εικόνα της Μονής. Δώρο των κτητόρων, έλαβε την ονομασία Γερόντισσα από ένα θαύμα που έκανε στον ετοιμοθάνατο Γέροντα της Μονής, όταν, λίγο πριν από την εκδημία του, μία φωνή εξήλθε εκ της ιεράς εικόνας και διέταξε τον λειτουργούντα ιερέα να τελειώσει γρήγορα την Θεία Λειτουργία και να κοινωνήσει τον Γέροντα.

Δεύτερη πανήγυρη της Μονής είναι της Παναγίας της Γεροντίσσης, την 2α Δεκεμβρίου κάθε έτους, σε ανάμνηση ενός άλλου θαύματος της Παναγίας, όταν στις 2 Δεκεμβρίου 1948 σώθηκε η Μονή από ολοκληρωτική καταστροφή εξαιτίας πυρκαγιάς η οποία ξέσπασε και αποτέφρωσε την ανατολική πτέρυγα.

Στην Μονή φυλάσσονται πολλά άγια λείψανα, γίνονται καθημερινά θείες λειτουργίες στο καθολικό και στα παρεκκλήσια εντός και εκτός του περιβόλου της. Στην Μονή Παντοκράτορος ανήκει και η Κοινοβιακή Σκήτη του Προφήτου Ηλιού, με κτήτορα τον όσιο Παΐσιο Βελιτσκόφσκυ, καθώς και πολυάριθμα κελλιά και καλύβες στην ασκητική Καψάλα.

Τα τελευταία χρόνια η Μονή Παντοκράτορος, όπως και όλο το Άγιο Όρος, βιώνει ένα θαύμα, με την ανακαίνιση των κτιρίων, με νέους ανθρώπους οι οποίοι έρχονται για να μονάσουν, με πλήθος προσκυνητών οι οποίοι βρίσκουν μια ψυχική ανάπαυση κι ένα πνευματικό καταφύγιο. Από το 1992, χρονιά κατά την οποία έγινε η κοινοβιοποίηση της Μονής από ολιγομελή αδελφότητα η οποία προήλθε από την Μονή Ξενοφώντος. Και στην συνέχεια, έχει ανακαινισθεί σχεδόν το σύνολο του κτηριακού συγκροτήματος της Μονής. Πραγματοποιήθηκαν εκδόσεις βιβλίων πνευματικού αλλά και ιστορικού περιεχομένου, όπως η έκδοση του Θηκαρά και το Λειμωνάριο της Μονής, η έκδοση των Εικόνων και των προσφάτως καθαρισθέντων κτητορικών τοιχογραφιών, το Προσκυνητάριον κλπ. 

Η Μονή, με τις μικρές της δυνάμεις, προσπαθεί να συνεχίζει την παράδοση των παλαιών πατέρων, με τις καθημερινές ακολουθίες στο Καθολικό, με τον προσωπικό κανόνα των μοναχών, τις διακονίες κλπ.