1. Ιδρυση - Κτήτορες
 2. Βυζαντινή Περίοδος
 3. Νεότερος Βίος
 
 

3. ῾Ο νεότερος βίος

Στίς 2 Νοεμβρίου τοῦ 1912, μετά ἀπό 488 χρόνια ὑποδουλώσεως, ταπεινώσεων καί ποικίλων περιπετειῶν, τό ῞Αγιον ῎Ορος ἀπελευθερώθηκε ἀπό τόν ἑλληνικό στρατό, μέσα σέ κλίμα γενικῆς εὐφορίας καί πανηγυρικῶν ἐκδηλώσεων τῶν ῾Αγιορειτῶν. ῎Εκτοτε ὅλες οἱ ἁγιορειτικές Μονές συνέδεσαν τήν ἱστορική τους πορεία μέ αὐτήν τοῦ ῾Ελληνικοῦ Κράτους. Τό 1922, ὅμως, μετά τήν Μικρασιατική Καταστροφή, ἡ Μονή πλήρωσε τό δικό της φόρο αἵματος στή μεγάλη ἐθνική συμφορά. ῾Ο μοναχός ᾿Ιωσήφ, οἰκονόμος τοῦ μετοχίου τοῦ ῾Αγίου Νικολάου στίς Κυδωνίες, βρῆκε μαρτυρικό τέλος ἀπό τούς Τούρκους. Ταυτοχρόνως, ἀπώλεσε τά παραγωγικά μετόχια της στή Μακεδονία, τή Θάσο καί τή Λῆμνο, λόγω τῆς «ἀπαλλοτριώσεώς» τους καί τῆς παραχωρήσεώς τους στούς πρόσφυγες.



Αὐτοχρωμική φωτογραφία τοῦ ἐσωτερικοῦ τῆς Μονῆς. 1918.

Στά προβλήματα πού ἀντιμετώπιζε ἡ Μονή κατά τίς δεκαετίες πού ἀκολούθησαν, ἦλθε νά προστεθεῖ μία πυρκαγιά πού ἀποτέφρωσε τήν ἀνατολική κόδρα τήν 1η Δεκεμβρίου 1948. ῾Η πυρκαγιά θά προκαλοῦσε πολύ μεγαλύτερης ἐκτάσεως καταστροφές, ἄν δέν σταματοῦσε μέ θαυματουργικό τρόπο μετά ἀπό λιτανεία πού ἐτέλεσαν οἱ μοναχοί μέ μικρό ἀργυρεπένδυτο ἀντίγραφο τῆς ἐφεστίου εἰκόνος τῆς Παναγίας τῆς Γεροντίσσης. Τό ἀντίγραφο αὐτό, λόγω τοῦ θαύματος, ὀνομάστηκε πρόσφατα ἀπό τούς μοναχούς «Παναγία ἡ Πυροσώτειρα».

῎Εκτοτε, τό καθεστώς τῆς ἰδιορρυθμίας σέ συνδυασμό μέ τή λειψανδρία, φαινόμενο γενικευμένο στό ῞Αγιον ῎Ορος κατά τή μεταπολεμική περίοδο, καθιστοῦσαν ὁλοένα καί δυσκολότερη τή λειτουργία τῆς Μονῆς. ῾Η δυσχερής αὐτή κατάσταση διήρκεσε ὥς τό Μάιο τοῦ 1992, ὅταν ἡ Μονή μετατράπηκε ξανά σέ κοινοβιακή. Τελευταῖος πρωτεύων προηγούμενος τῆς ἰδιορρύθμου Μονῆς διετέλεσε ὁ ἱερομόναχος Εὐθύμιος Πρέπης ἀπό τούς Μαγουλάδες τῆς Κέρκυρας.


῾Η ἐπανακοινοβιοποίηση τῆς Μονῆς

Στίς 6 Μαΐου 1992 πραγματοποιήθηκε στή Μονή κοινή συνεδρίαση μέ τήν συμμετοχή τριμελοῦς Πατριαρχικῆς ᾿Εξαρχίας, ῾Ιεροκοινοτικῆς ᾿Επιτροπῆς καί τῆς Γεροντικῆς ῾Ιερᾶς Συνάξεως τῆς Μονῆς. ᾿Εκεῖ, ἀποφασίσθηκε ἀπό κοινοῦ ἡ ἐπαναφορά τῆς Μονῆς Παντοκράτορος — τῆς τελευταίας ἁγιορειτικῆς Μονῆς πού λειτουργοῦσε ὑπό τό καθεστώς τῆς ἰδιορρυθμίας— στό κοινοβιακό σύστημα.

᾿Επιπλέον, ἀποφασίσθηκε ὁμοφώνως ἀπό τήν Γεροντική ῾Ιερά Σύναξη ἡ ἐπάνδρωση τῆς Μονῆς ἀπό δεκατριμελῆ Συνοδεία, προερχόμενη ἀπό τήν ῾Ιερά Μονή Ξενοφῶντος. Πρῶτος καθηγούμενος τῆς κοινοβιακῆς πλέον Μονῆς τοῦ Παντοκράτορος ἐξελέγη ὁ ἱερομόναχος Βησσαρίων (Μακρυγιάννης) ὁ Ξενοφωντινός, ὁ ὁποῖος ἐνθρονίσθηκε ἀπό τήν ῾Ιερά Κοινότητα στίς 8 ᾿Ιουνίου 1992, Κυριακή τῶν ῾Αγίων Πάντων, καί ἔλαβε κατά τό ἔθος τήν ἡγουμενική ράβδο ἀπό τόν πρῶτο τῇ τάξει ἀντιπρόσωπο τῆς πενταμελοῦς ῾Ιεροκοινοτικῆς ᾿Επιτροπῆς, Γέροντα Βαρθολομαῖο μοναχό Λαυρεώτη, ὡς διάδοχο τοῦ ὁσίου ᾿Αθανασίου τοῦ ᾿Αθωνίτου, κτίτορος τῆς πρώτης κοινοβιακῆς Μονῆς στό ῞Αγιον ῎Ορος

 Στήν τελετή τῆς ἐνθρονίσεως, ἡ ὁποία πραγματοποιήθηκε μέ τήν προβλεπόμενη ἀπό τό ἁγιορειτικό τυπικό μεγαλοπρέπεια, παρέστησαν ὁ Μητροπολίτης Γρεβενῶν κ. Σέργιος, ὡς ἐκπρόσωπος τῆς Α.Θ.Π. τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, ἕξι ἁγιορεῖτες καθηγούμενοι7, ἀντιπροσωπεῖες ὅλων τῶν ἁγιορειτικῶν Μονῶν καί πολιτικοί ἐκπρόσωποι τῶν τοπικῶν ἀρχῶν τοῦ ῾Αγίου ῎Ορους.



Ἡ παλαιότερη γνωστή φωτογραφία τῆς Μονῆς. 1871.

᾿Επί τῶν ἡμερῶν τῆς ἡγουμενίας τοῦ μακαριστοῦ Γέροντος Βησσαρίωνος (6/19 Μαΐου 1992-2/15 ᾿Ιουλίου 2001), ἡ Μονή ἀναδιοργανώθηκε καί ἀνέθαλε πνευματικά, ἐνῶ ξεκίνησαν καί οἱ ἐργασίες γιά τήν ἀνακαίνιση ἀρκετῶν κτισμάτων της. Γιά τό λόγο αὐτό ἀνακηρύχθηκε καί νέος κτίτωρ τῆς Μονῆς. ῞Ομως, τό καρποφόρο ἔργο του διέκοψε αἰφνιδίως βαρύτατη ἀσθένεια πού τόν καθήλωσε στό κρεβάτι τοῦ πόνου καί τόν ὁδήγησε στήν ἀπόφαση νά παραιτηθεῖ ἀπό τήν ἡγουμενία τῆς Μονῆς στίς 2 ᾿Ιουλίου 2001. Λίγους μῆνες ἀργότερα ὁ Κύριος τόν καλοῦσε στήν χώρα τῶν ζώντων. ῾Ο μακαριστός Γέρων Βησσαρίων ἐκοιμήθη ἐν Κυρίῳ στίς 20 Σεπτεμβρίου (π.ἡ.) τοῦ ἰδίου ἔτους, καταλιπών φήμην ἐναρέτου ἀνδρός. ῾Η ἐξόδιος ἀκολουθία τελέσθηκε τήν ἑπομένη ἡμέρα παρουσίᾳ πλήθους κληρικῶν, μοναχῶν καί λαϊκῶν, μέσα σέ κλίμα πένθους γιά τόν ἄωρο θάνατό του, ἀλλά καί μέ τή χαρά καί τήν ἐλπίδα τῆς ᾿Αναστάσεως.

Στή θέση τοῦ παραιτηθέντος ἀπό τήν ἡγουμενία μακαριστοῦ Γέροντος Βησσαρίωνος, ἐξελέγη ἀπό τήν ἀδελφότητα τῆς Μονῆς νέος ἡγούμενος ὁ ἱερομόναχος Γαβριήλ.